Ensemble voor middeleeuwse muziek
play
pause
0:00/0:00
volume down
volume up
 
 

Discografie

U kunt Klinkende Klei of CD's bestellen door het sturen van een e-mailtje naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of via Bol.com

Het boek 'Klinkende Klei' kost inclusief CD € 20,00 inclusief porto, een CD kost € 15 exclusief porto. De CD 'Intabulation and improvisation in the 14th century' is uitverkocht maar nog wel als kopie verkrijgbaar.

Klinkende Klei
Klinkende KleiIn 1476 schrijft de uit het Groningse Baflo afkomstige Roelof Huesman in een brief aan een vriend: 'Momenteel woon ik in Ferrara en ben in dienst van de hertog. Mijn oude passie voor het orgelspel houdt me in leven. Mijn honorarium bedraagt vijf goudstukken en het zesde zit er aan te komen.' Er klinkt trots door in die woorden. En met reden: de genoemde hertog is niemand minder dan Ercole I d'Este, een van de machtigste vorsten uit de Italiaanse renaissance.

In datzelfde jaar valt deze Roelof - hij is dan 31 jaar oud - de eer te beurt het academisch jaar te mogen openen van de universiteit van Ferrara. Hij doet dat onder de naam van Rudolphus Agricola, de naam waarmee hij dan al grote faam heeft verworven onder alle wetenschappers van zijn tijd.

Hoe kan het dat een uit de Groningse klei getrokken snotneus het in dat verre Italië zo ver schopte? Hoe heeft een zompige omgeving als Groningen en omstreken zo'n genie kunnen voortbrengen? Dit boek maakt duidelijk dat de noordelijke streken ook in de tijd van Roelof Huesman een bloeiend cultureel leven kenden, dat er veelvuldige contacten waren met ontwikkelde mensen elders en dat er al eeuwen welluidendere muziek klonk dan we nu voor mogelijk zouden houden.

Klinkende Klei vertelt over dit alles. Op de bijbehorende cd laat het ensemble Super Librum horen hoe deze muziek mogelijk ooit geklonken heeft.

Mi quam een schoon geluit
Mi quam een schoon geluitMiddeleeuwse liederen uit Oost Nederland: de zgn. ’Virelai-ballades’, prachtig geconstrueerde verzen uit diverse Nederlandse taalgebieden uit de periode 1370-1420, voorzien van toegankelijke melodieën; we kunnen spreken van een in internationale hogere kringen geliefde liedvorm. Deze 'Virelai-ballades' zijn te vinden in de handschriften Van Hulthem, Berlijn mgf.922 en het beroemde Gruuthuse manuscript 

Marian van der Heide – sopraan, Rene Genis – luit, Sarah Walder – vedel Jankees Braaksma – portatief, blokfluit, slagwerk

Beluister: Het soude een scamel mersenier

 

Thit was to there Stunde
Thit was to there StundeOp deze CD heeft Super Librum een synthese tot stand gebracht tussen de alleroudste en allernieuwste muziek uit het noorden van Nederland. Het oud-Friese lied 'Thit was to there stunde' uit de 13de-eeuwse Hunsingo-Codex verhaalt over de succesvolle vrijheidsstrijd van de Friezen tegen de Saksen rond het jaar 800.
Naast een 'authentieke' uitvoering worden er twee hedendaagse toonzettingen gespeeld, speciaal voor dit programma gemaakt door drie componisten, Anke Brouwer, Douwe Eisenga en Arnold Veeman. Tijdens dit concert bespeelde Jankees Braaksma ook het bijzondere 12de-eeuwse Theophilus-orgel bespelen, dat werd gereconstrueerd door de Groninger orgelbouwer Winold van der Putten.

Beluister: Thit Sce Therna To Ener Stunde - fragment uit: 'Thit was to there stunde'

Het Hellums Paasspel
Het Hellums PaasspelHet 'Hellumse paasspel' is overgeleverd in een, voor de Nederlanden uniek, 12e-eeuws handschrift van een missaal, dat in gebruik was in de St. Walfriduskerk van het Groningse Hellum. Het handschrift wordt bewaard in het Catharijneconvent te Utrecht (BMH h 7, ca 1200, f.45)
De eerste uitvoering van het spel door Super Librum vond plaats op 16 april 2001, tijdens de opening van de tentoonstelling 'Hel en Hemel' in het Groninger Museum. Het is een prachtig, eenvoudig paasspel. Het is nogmaals uitgevoerd op 21 April 2017 in de middeleeuwse kerk van Aduard.

Het paasspel wordt uitgevoerd door vijf zangeressen onder leiding van Nancy Mayer. Antifonen, responsoria, het spel zelf en het Te Deum worden begeleid door het Theophilus orgel, bespeeld door Jankees Braaksma.

Beluister: Het Hellums Paasspel

Por Nos, Virgen Madre - Cantigas de Santa Maria
Por Nos, Virgen MadreDe 'Cantigas de Santa Maria' vormen welicht de fraaiste muziekcollectie uit de Middeleeuwen. Deze wonderverhalen van Maria werden in opdracht van Koning Alfonso X (de Wijze) (1221-1284) verzameld, waarschijnlijk in navolging op de in de 13e eeuw beroemde verzameling Mariawonderen 'Miracles de Notre Dame' van de Noord-Franse trouvère Gautier de Coincy (1177-1236).

Onder Alfonso's redactie werden deze ruim vierhonderdvijftig Maria-wonderen met beleid geordend: telkens negen cantigas de miragre, afgewisseld met een loflied op Maria, een cantiga de loor. Aangezien de melodieën eenstemmig zijn overgeleverd, blijft elke uitvoering van de Cantiga's uniek, een bron van inspiratie en natuurlijk: speculatie. Invalshoeken die daarbij de revue passeren zijn tegenwoordig vaak 'Arabisch' getint of hebben 'Sefardische' invloeden.

De 'kleur' van Super Librum's uitvoering is geïnspireerd op de invloed die de Zuid-Franse troubadours in Noord-Spanje gehad moeten hebben na hun verdrijving uit Zuid-Frankrijk. Centraal staat hierbij een eenvoudige uitvoering, zonder veel opsmuk. De frappante schoonheid van de melodieën en de kracht van de poëzie van de cantiga's is hier ons inziens het meest bij gebaat.

Beluister: Cantiga de Santa Maria, No. 181 "Pero que seja a gente"

Rosas
RosasTot voor kort bestond 'het middeleeuwse orgel' uitsluitend als afbeelding. Maar ook om andere redenen bleef de manier waarop het werd bespeeld met raadsels omgeven: er is weinig of niets aan middeleeuwse noten bewaard gebleven dat zou kunnen duiden op 'orgelmuziek'.

Nu het voor het eerst gelukt is een goed bespeelbare reconstructie te vervaardigen van een middeleeuws orgel, kan een belangrijke stap gezet worden om de ontbrekende schakels in de vroegste orgeltraditie te herontdekken. De op deze CD gespeelde improvisaties vormen hiertoe en eerste aanzet.

'Deze CD is belangrijk voor liefhebbers van oude muziek, maar ook voor orgelkenners die de wortels van hun instrument willen leren kennen. Het middeleeuwse orgel mengt prachtig met de stralend heldere stem van Marian van der Heide (Tijdschrift voor Oude Muziek, mei 2002).

Beluister: Rosas das rosas e Fror das frores - Cantiga 10, Alfonso X "el Sabio" 1221-1284

 Troubadour en Jongleur
Troubadour en JongleurVoor een verklaring over de vrij plotselinge opkomst van de troubadours lyriek aan het begin van de 12e eeuw zijn we aangewezen op veel giswerk en op theorie. De taal van de troubadours was het Occitaans, een romaanse taal met elementen uit het Vulgair Latijn, Spaans, Frans en Arabisch. Hoofdthema van de troubadours lyriek was de 'fin amors', veelal vertaald als hoofse liefde; centraal stond het verlangen naar de niet aanwezige, bijna onbereikbare.

Tijdens voordrachten treden beroepsmusici op, de jongleurs. Veelal voeren zij de composities van de troubadours uit. Omdat de orale traditie de basis vormde voor de muziek van de jongleurs, is er geen genoteerde instrumentale muziek uit deze periode overgeleverd. De instrumentale muziek op deze cd is dan ook geïmproviseerd dan wel opnieuw gecomponeerd in de stijl van de troubadours.

Beluister: Be m'an perdut lai enves - Bernart de Ventadorn 1120-1195

Intabulation and improvisation in the 14th century
Intabulation and improvisation in the 14th centuryDeze cd presenteert een aantal hoogtepunten op het gebied van de intavolaties, virtuoze instrumentale omspelingen van Franse en Italiaanse componisten uit de 14e eeuw, zoals Guillaume de Machaut en Jacopo de Bologna.
'Deliciously performed, a signal recording debut' (Grammophone, 1988).

Beluister: De toutes flours - Guillaume de Machaut 1300-1377